Ontdek de belangrijkste draagstelsels, materialen en bouwmethoden. Eén gebouw combineert vaak meerdere constructietypen.
Wat bedoelen we met een constructietype?
Een constructie kan worden ingedeeld naar draagwerking, materiaal, bouwmethode of toepassing. Een staalconstructie beschrijft bijvoorbeeld het materiaal; een portaal beschrijft de opzet van het draagstelsel. Een prefab betonnen skelet combineert alle drie: beton als materiaal, een skelet als draagstructuur en prefabricage als bouwmethode. Deze indelingen zijn geen alternatieven die elkaar uitsluiten. Door ze apart te benoemen, wordt duidelijk welke keuze u met de ontwerper bespreekt.
Wanden, skeletten en portalen
Bij dragende wanden steunen vloeren en daken op doorgaande muurvlakken. Bij een skelet dragen balken en kolommen de belangrijkste lasten en kunnen veel tussenwanden een andere functie hebben. Een portaal bestaat uit samenwerkende liggers en kolommen; de verbindingen bepalen mede hoe het stelsel reageert. Grote gevelopeningen of kolomvrije ruimten kunnen aanleiding zijn om draagmuren en portalen in één ontwerp te combineren. De stabiliteit moet daarbij steeds aantoonbaar blijven.
Vakwerken, bogen en kabelconstructies
Een vakwerk bestaat uit een samenstel van staven en knopen. Een boog kan belasting via drukwerking naar zijn steunpunten afdragen. Kabels werken op trek en vragen een passende vorm, verankering en ondersteuning. Dit soort systemen komt vaak bij grotere overspanningen voor. De uiteindelijke werking hangt af van de geometrie en details. Een boogvormig onderdeel is bijvoorbeeld niet automatisch een zuivere drukboog en een getekende driehoek vormt nog geen compleet ontworpen vakwerk.
Platen, schijven, schillen en ruimtelijke systemen
Vloerplaten dragen belasting naar hun randen of steunpunten. Een vloer kan daarnaast als schijf horizontale krachten doorgeven aan stabiliteitswanden of verbanden. Schillen en vouwconstructies gebruiken hun ruimtelijke vorm voor de draagwerking. Ruimtevakwerken verdelen krachten in meerdere richtingen. Deze termen beschrijven verschillende functies: dezelfde vloer kan zowel een verticale plaatwerking als een horizontale schijfwerking hebben.
Materialen en combinaties
Veelgebruikte constructiematerialen zijn staal, hout, beton en metselwerk. Ook aluminium, constructief glas en vezelversterkte composieten komen voor. Een hybride gebouw combineert materialen in afzonderlijke onderdelen. Bij een samenwerkend staal-betonsysteem worden staal en beton juist ontworpen om gezamenlijk te dragen. Houtskeletbouw, CLT en gelamineerd hout zijn verschillende toepassingen binnen houtbouw. Het materiaal bepaalt niet alleen de sterkte; ook verbindingen, vervorming, brand en duurzaamheid tellen mee.
Bouwmethode en gebruik
Ter plaatse gestorte, prefab, modulaire en tijdelijke constructies stellen verschillende eisen aan transport, montage en aansluitingen. Een brug, woning, hal of steiger kan deels dezelfde materialen gebruiken, maar andere gebruiksbelastingen hebben. Begin daarom met de gewenste functie en vrije ruimte. Laat daarna de bouwmethode en het draagstelsel op elkaar afstemmen, inclusief de fundering en tijdelijke situatie. De tabel hieronder is een overzicht van hoofdfamilies, geen eindige lijst van alle mogelijke varianten.
Uw voorbereiding in vier stappen
- Beschrijf gebruik en gewenste vrije ruimte
- Kies materiaal en bouwmethode met de ontwerper
- Breng draagweg en stabiliteit in beeld
- Stem fundering, verbindingen en montage af
Veelgestelde vragen bij dit onderwerp
Is een skelet altijd van staal?
Nee. Een skelet kan bijvoorbeeld van staal, beton, hout of een combinatie zijn.
Wat is het verschil tussen hybride en samenwerkend?
Hybride duidt op een combinatie van materialen. Constructieve samenwerking betekent dat de gezamenlijke draagwerking expliciet is ontworpen.
Zijn prefab constructies altijd sterker?
Nee. Prefab beschrijft waar onderdelen worden gemaakt. De prestaties volgen uit ontwerp, materiaal, verbindingen en uitvoering.
Bekijk de bijbehorende constructieberekening, maak uw voorbereidingslijst of neem de gidsen en checklists mee naar het overleg.
Draagstelsels naast elkaar
| Familie | Voorbeelden | Belangrijk aandachtspunt |
|---|---|---|
| Wandconstructie | Dragend metselwerk, betonwanden, CLT-wanden | Openingen en doorlopende draagweg |
| Skelet | Balk-kolomstelsel in staal, hout of beton | Knooppunten en stabiliteit |
| Portaal | Stijve of geschoorde raamwerken | Verbindingen en horizontale krachten |
| Vakwerk | Dakspant, brugligger, vakwerkmast | Staven, knopen en zijdelingse steun |
| Boog | Gemetselde, stalen of houten boog | Steunpunten en horizontale reacties |
| Plaat en schijf | Vloerplaat, dakschijf, stabiliteitswand | Opleggingen en krachtsafdracht |
| Schil en vouw | Koepel, gekromd dak, gevouwen plaat | Ruimtelijke vorm en randvoorwaarden |
| Kabel en membraan | Hangdak, kabelnet, gespannen overkapping | Voorspanning, verankering en vorm |
| Ruimtevakwerk | Ruimtelijk staafnet voor grote daken | Samenwerking in meerdere richtingen |
| Uitkraging | Balkon, luifel, uitkragende vloer | Inklemverbinding en tegenconstructie |
| Grondkering | Keerwand, damwand, kelderwand | Grond- en waterdruk |
| Tijdelijke constructie | Steiger, bekisting, hulpstaal | Iedere uitvoeringsfase afzonderlijk |
Bekijk alle constructies en bouwgidsen · Alle soorten constructieberekeningen